Gewoon stekelvarken

(Hystrix cristata)

Een knaagdier met een stekelig pantser.

Origami-illustratie van gewoon stekelvarken in een papieren leefgebied – Animal Farm Beverwijk

Gewoon stekelvarken in het kort

Gewicht: 10 – 27 kg
Leeftijd: 12-15 in het wild; 20 -28 in gevangenschap
Voedsel: Voornamelijk plantaardig
Leefgebied: In Afrika, boven de evenaar
Status: Niet bedreigd

Zo herken je het gewoon stekelvarken

Stekelvarkens zijn helemaal geen varkens, maar knaagdieren. Ze zijn dan ook familie van de cavia en de capibara. Je kan dit ook zien aan hun grote, scherpe voortanden, waar ze super goed hun eten mee kunnen knagen. Het meest opvallende uiterlijke kenmerk van stekelvarkens zijn natuurlijk de stekels. Normaal gesproken liggen de stekels plat tegen hun lichaam aan, maar als ze zich bedreigd voelen dan gaan hun stekels omhoog. Stekelvarkens lijken dan wel twee keer zo groot! Stekelvarkens hebben korte en sterke poten, met daaronder hele grote voeten. Deze voeten zijn voorzien van scherpe nagels, zodat ze goed kunnen graven om bijvoorbeeld eten te zoeken.

Gewoon stekelvarken bij Animal Farm Beverwijk

Herkomst / leefgebied

Herkomst en leefgebied

Het gewoon stekelvarken leeft in savannes, steppen, open boslanden en hooglanden, maar ook in galerij bossen en bosranden, tot in struikgebieden en halfwoestijn. Ze komen voor in westelijk, oostelijk en noordelijk Afrika, voornamelijk ten noorden van de evenaar. Ook komen ze voor in Italië. Stekelvarkens leven solitair, in paar verband of in kleine familiegroepen. Ze slapen in een zelf gegraven hol, een natuurlijke holte tussen de stenen, een grot of het hol van andere dieren. Het zijn nachtdieren, dus ze slapen overdag.

Origamiwereldkaart met de regio Afrika ten noorden van de evenaar aangeduid met rode prikkers – Animal Farm Beverwijk

De kaart geeft de herkomstregio globaal aan: Afrika ten noorden van de evenaar.

Wat eet het gewoon stekelvarken?

Stekelvarkens gaan ’s nachts op zoek naar voedsel, terwijl ze overdag vaak slapen in hun hol. Ze kunnen soms wel 15 kilometer lopen om eten te zoeken. Ze eten veel plantaardig materiaal als plantenwortels, knollen, bast en gevallen vruchten. Ze lusten ook insecten, of kleine dieren zoals kikkers en aas. Als ze de kans krijgen, knagen ze ook aan de gewassen van boeren, zoals pinda’s, mais, en komkommers. Ook knagen stekelvarkens wel eens op botten om hun tanden te slijpen en om calcium binnen te krijgen.

Voortplanting

Stekelvarkens leven vaak in kleine familiegroepen. Jongen kunnen het hele jaar door geboren worden en het vrouwtje heeft één tot twee worpen per jaar. De draagtijd is 110-120 dagen en er worden per worp 1 tot 4 jongen geboren, maar gemiddeld twee. Jongen worden volledig ontwikkeld geboren, kunnen al lopen en de ogen zijn open. Ze hebben al korte en zachte stekeltjes die na twee weken verhard zijn. Vader en moeder zorgen samen voor de jongen. Jongen trekken ongeveer een jaar met hun ouders op en na dat jaar zijn ze geslachtsrijp en gaan ze hun eigen weg.

Bescherming en bedreigingen

IUCN-status: Niet bedreigd (LC)

Wat betekenen de afkortingen?

NE — Niet beoordeeld
DD — Onvoldoende gegevens
LC — Niet bedreigd
NT — Bijna bedreigd
VU — Kwetsbaar
EN — Bedreigd
CR — Ernstig bedreigd
EW — Uitgestorven in het wild
EX — Uitgestorven

NE en DD geven aan dat een beoordeling of voldoende informatie ontbreekt.

Het gewoon stekelvarken is (nog) niet bedreigd. Wel jagen boeren vaak op stekelvarkens om hun gewassen te beschermen. Ook jagen mensen wel eens op stekelvarkens voor hun vlees, of voor hun stekels, want die worden beschouwd als mooie versiering, of gebruikt voor sieraden.

Wist je dat…

… stekelvarkens een van de grootste knaagdieren ter wereld zijn? Ze staan op de tweede plek, op de eerste plek staat namelijk de capibara!

… stekelvarkens een heel slecht ontwikkeld gezichtsvermogen hebben? Ze kunnen dus erg slecht zien, en moeten het allemaal van hun beter ontwikkelde reuk en gehoor hebben!

… stekelvarkens hun stekels helemaal niet kunnen afschieten? Als stekelvarkens zich bedreigd voelen gaan de stekels rechtop staan en lopen ze achteruit naar het gevaar toe! De stekels laten wel erg makkelijk los als ze iets aanraken.

Onze dieren

Ontmoet onze stekelvarkens: Jack, Hawk en Spike. Een groep van drie mannen, namelijk een vader en twee zoons.